{"id":66,"date":"2025-07-09T06:11:54","date_gmt":"2025-07-09T06:11:54","guid":{"rendered":"https:\/\/thesunmezopotamia.com.tr\/?p=66"},"modified":"2025-07-09T06:11:54","modified_gmt":"2025-07-09T06:11:54","slug":"dayrulzafaran-uzum-ve-zeytinde-cazibe-merkezi-oluyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thesunmezopotamia.com.tr\/?p=66","title":{"rendered":"Dayrulzafaran, \u00fcz\u00fcm ve zeytinde cazibe merkezi oluyor"},"content":{"rendered":"\n<p>Yakla\u015f\u0131k 4.000 y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fi ve tar\u0131m arazileriyle Yukar\u0131 Mezopotamya b\u00f6lgesinde inan\u00e7 turizmi ve tar\u0131mda \u00f6ne \u00e7\u0131kan Dayrulzafaran Manast\u0131r\u0131, kurdu\u011fu gen bah\u00e7esiyle yerel \u00fcz\u00fcm ve zeytin \u00e7e\u015fitlerini koruma alt\u0131na ald\u0131. Sahip oldu\u011fu ekosistem sayesinde Avrupa Konseyi K\u00fclt\u00fcr Rotas\u0131\u2019na da dahil olan Manast\u0131r, y\u00f6n\u00fcn\u00fc daha katma de\u011ferli projelere d\u00f6n\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mehmet Nabi Batuk \/ Mardin<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Avrupa Konseyi&#8217;nin k\u00fclt\u00fcrel rotalar\u0131ndan Iter Vitis\u2019e \u201cOnursal \u00dcye\u201d olarak kat\u0131lan Mardin\u2019deki Deyrulzafaran Manast\u0131r\u0131, k\u00fcresel cazibe merkezi olma misyonunu daha \u00fcst seviyelere \u00e7\u0131karmaya haz\u0131rlan\u0131yor. T\u00fcrkiye K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile Turizm Tan\u0131t\u0131m ve Geli\u015ftirme Ajans\u0131\u2019n\u0131n katk\u0131lar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fma sayesinde Yukar\u0131 Mezopotamya\u2019da yer alan bir S\u00fcryani Ortodoks manast\u0131r\u0131 ilk kez bir Avrupa k\u00fclt\u00fcrel rotas\u0131 taraf\u0131ndan tan\u0131nd\u0131. Yeni uluslararas\u0131 unvanlar\u0131 sayesinde manast\u0131r y\u00f6netimi inan\u00e7 turizminde ve tar\u0131msal faaliyetlerde y\u00f6n\u00fcn\u00fc daha \u00f6zel \u00e7al\u0131\u015fmalara d\u00f6n\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc manast\u0131r yerle\u015fkesi sadece inan\u00e7 ve turizmde de\u011fil ayn\u0131 zamanda tar\u0131msal \u00fcretim altyap\u0131s\u0131 sayesinde bir gen merkezi konumunda yer al\u0131yor. Burada y\u00fczy\u0131llard\u0131r yakla\u015f\u0131k 600 d\u00f6n\u00fcm arazi \u00fczerinde \u00fcz\u00fcm ba\u011fc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve zeytin yeti\u015ftiricili\u011fi kesintisiz s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Manast\u0131r\u0131n kire\u00e7ta\u015f\u0131 ve mineral a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin topraklar\u0131nda yeti\u015fen y\u00fcksek rak\u0131ml\u0131 ba\u011flar\u0131nda, Mardin\u2019e \u00f6zg\u00fc 24 yerli \u00fcz\u00fcm \u00e7e\u015fidit \u00fcretiliyor. Bu \u00fcz\u00fcmler S\u00fcryaniler i\u00e7in kutsal t\u00f6renlerde kullan\u0131lan \u015faraplar\u0131n \u00fcretiminde kullan\u0131l\u0131yor. Ayn\u0131 \u015fekilde manast\u0131r\u0131n bah\u00e7elerinden elde edilen zeytinya\u011f\u0131; kutsama, defin ve dini rit\u00fcellerde \u00f6nemli bir rol oynuyor. Manast\u0131r mimarisinde yer alan \u00fcz\u00fcm salk\u0131mlar\u0131 ve zeytin dal\u0131 motifleri, bu unsurlar\u0131n kutsall\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve dini ya\u015famla b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015fli\u011fini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>A\u011fa\u00e7lar do\u011fal stres ya\u015f\u0131yor, \u00fcretilen polifenoller kaliteyi art\u0131r\u0131yor<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mardin\u2019in rak\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 ve 40 derece \u00fczeri s\u0131cakl\u0131\u011fa sahip g\u00fcn say\u0131s\u0131n\u0131n fazla olmas\u0131n\u0131n zeytin ve \u00fcz\u00fcm \u00fcretiminde ciddi avantajlar sa\u011fl\u0131yor. Buradaki a\u011fa\u00e7lar Mardin\u2019in sahip oldu\u011fu y\u00fcksek rak\u0131m ve s\u0131cak iklim nedeniyle ciddi stres alt\u0131nda ya\u015f\u0131yor. Strese giren a\u011fa\u00e7lar kendilerini korumak i\u00e7in ciddi oranda polifenol salg\u0131l\u0131yor. A\u011fa\u00e7lar\u0131n \u00fcretti\u011fi polifenol meyvenin kalitesini, lezzetini ve aromas\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor. K\u00fcresel zeytin ticaretinin merkezi olan \u0130talya, \u0130spanya ve Yunanistan\u2019da zeytinya\u011f\u0131 \u00fcreticileri, Mardin\u2019deki ekosisteme benzer bir sistem olu\u015fturabilmek i\u00e7in yeti\u015ftirilen zeytinlere hasattan belirli bir s\u00fcre \u00f6nce su vermeyi kesiyorlar. Bunu a\u011fac\u0131 k\u0131smi olarak stres alt\u0131na sokmak i\u00e7in yap\u0131yorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc stres yapan a\u011fa\u00e7lar\u0131n meyvesinin ya\u011fl\u0131k oranlar\u0131, aromalar\u0131 ve asit de\u011ferleri h\u0131zla artaca\u011f\u0131n\u0131 biliyorlar. Mardin\u2019de ise bu y\u00f6ntemlerin uygulanmas\u0131na gerek yok. Bu kentin do\u011fal ekosisteminde kendi kendili\u011fine ger\u00e7ekle\u015fiyor. Yani Mardin zeytinindeki kalitenin temel sebebi a\u011fa\u00e7lar\u0131n iklim ve rak\u0131m \u00f6zellerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 stresten kaynakl\u0131 salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 pelifonelden kaynaklan\u0131yor. Bu nedenle Mardin ekosisteminde yeti\u015fen zeytin ve \u00fcz\u00fcmlerin antioksidan seviyeleri y\u00fcksek \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yerel zeytin ve \u00fcz\u00fcm \u00e7e\u015fitleri gen bah\u00e7esiyle gelece\u011fe ta\u015f\u0131n\u0131yor<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Geleneksel zeytincili\u011fi ve ba\u011fc\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek ve y\u00fczy\u0131llard\u0131r olu\u015fturulan \u00f6zel \u00e7e\u015fitleri korumak \u00fczere 2014 y\u0131l\u0131nda Artuklu \u00dcniversitesi ve Dayrulzafaran Ya\u015fatma Derne\u011fi i\u015fbirli\u011fine gitmi\u015f. Yakla\u015f\u0131k 10 d\u00f6n\u00fcm arazi \u00fczerinde \u00f6zel bir gen bah\u00e7esi kurulmu\u015f. Mardin\u2019e \u00f6zg\u00fc 24 y\u00f6resel \u00fcz\u00fcm \u00e7e\u015fidini burada koruma alt\u0131nda ya\u015f\u0131yor. Beyazlarda; Mazrona, Kark\u0131\u015f, B\u0131lb\u0131zeki siyahlarda ise Galdoni, Ra\u015figunnik, K\u0131tt\u0131nnas gibi \u00f6zel \u00e7e\u015fitler muhafaza ediliyor. B\u0131lb\u0131zeki \u00fcz\u00fcm\u00fcn\u00fcn kentte kutsal bir yeri var. Ad\u0131n\u0131n anlam\u0131 da\u011fda a\u00e7an ilk k\u0131r\u00e7i\u00e7e\u011fi demek ve erkenci bir \u00e7e\u015fit olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Zeytinde de Halhal\u0131, Mavi, Zoncuk, Belkavazi, Vosvoki, Belloti \u00e7e\u015fitleri gen bah\u00e7elerinde ya\u015fat\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Badem \u015fekeri ticareti, yerel 2 iri badem \u00e7e\u015fidinin sonu oldu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mardin\u2019de 1990 y\u0131l\u0131nda badem \u015fekeri ticaretinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ile birlikte sanayicilerin k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7e\u015fitlere y\u00f6nelmesiyle 2 iri badem \u00e7e\u015fidi yok olmu\u015f. Bademde ya\u015fanan \u00e7e\u015fit kayb\u0131n\u0131 tekrar ya\u015famamak gen merkezinde tespit edilen yerel badem \u00e7e\u015fitleri de koruma alt\u0131na al\u0131nd\u0131. Ayn\u0131 zamanda narla ilgili \u00e7e\u015fitlerle de ilgileniliyor. Artuklu \u00dcniversitesi ile i\u015fbirli\u011finde y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalarla buradaki koleksiyon bah\u00e7elerinin say\u0131s\u0131n\u0131n yeni yerel \u00e7e\u015fitlerin eklenmesiyle daha da art\u0131r\u0131lmas\u0131 hedefleniyor. Bu sayede yerel a\u011fa\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131n hem isim bilinirlili\u011fi sa\u011flanacak hem de tar\u0131msal gen \u00e7e\u015fitlerimiz gelecek ku\u015faklara s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u015fekilde ta\u015f\u0131nacak.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cGemlik fidanlar\u0131, yerel zeytin \u00e7e\u015fitlerini tehdit ediyor\u201d&nbsp;&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mardin\u2019deki yerel \u00e7e\u015fitleri, gemlik cinsi fidanlar\u0131n b\u00f6lgede yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 nedeniyle tehlike alt\u0131na girdi. Bunun en \u00f6nemli sebebi fidan \u00fcreticilerinin yerel \u00e7e\u015fitlere kar\u015f\u0131 kay\u0131ts\u0131z kalmalar\u0131d\u0131r. Yerel \u00e7e\u015fitlerin korunmas\u0131 i\u00e7in buradaki \u00fcreticilere y\u00f6nelik yeni te\u015fvik programlar\u0131na &nbsp;ihtiya\u00e7 var. Yerel \u00e7e\u015fitler doku k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle \u00e7o\u011faltarak b\u00f6lgemizdeki fidanc\u0131lar \u00fczerinden \u00e7ift\u00e7ilere ula\u015ft\u0131r\u0131lsa yerel \u00e7e\u015fitlerin b\u00f6lgede kalmas\u0131 sa\u011flanabilir. Bu programlar yap\u0131lmazsa yerel \u00e7e\u015fitlerin belirli bir s\u00fcre i\u00e7inde ad\u0131m ad\u0131m yok olmas\u0131 bekleniyor. Yerel y\u00f6netimlerimizin bu alanda aktif g\u00f6rev almas\u0131 ve yerel \u00e7e\u015fitlerimizin gelece\u011fe ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u00e7in ellerini ta\u015f\u0131n alt\u0131na koymas\u0131 laz\u0131m. Bu alanda yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fmalarda Manast\u0131r y\u00f6netimi ellerinden gelen t\u00fcm imkanlar\u0131 kullanmaya haz\u0131r oldu\u011funu bildiriyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yakla\u015f\u0131k 4.000 y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fi ve tar\u0131m arazileriyle Yukar\u0131 Mezopotamya b\u00f6lgesinde inan\u00e7 turizmi ve tar\u0131mda \u00f6ne \u00e7\u0131kan Dayrulzafaran Manast\u0131r\u0131, kurdu\u011fu gen bah\u00e7esiyle yerel \u00fcz\u00fcm ve zeytin \u00e7e\u015fitlerini koruma alt\u0131na ald\u0131. Sahip oldu\u011fu ekosistem sayesinde Avrupa Konseyi &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":67,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"googlesitekit_rrm_CAowlN-2DA:productID":"","footnotes":""},"categories":[11,2],"tags":[34,37,38,35,36],"class_list":["post-66","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mardin","category-tarim","tag-dayrulzafaran","tag-inancturizmi","tag-tarim","tag-uzum","tag-zeytin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thesunmezopotamia.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thesunmezopotamia.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thesunmezopotamia.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thesunmezopotamia.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thesunmezopotamia.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/thesunmezopotamia.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68,"href":"https:\/\/thesunmezopotamia.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66\/revisions\/68"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thesunmezopotamia.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/67"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thesunmezopotamia.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thesunmezopotamia.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thesunmezopotamia.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}